Krzyż harcerski

Krzyż harcerski był i jest najbardziej charakterystycznym elementem harcerskiego munduru i najbardziej znanym harcerskim symbolem. Wzorowany jest na najwyższym polskim odznaczeniu wojskowym - Orderze Virtuti Militari. Projekt krzyża powstał w 1912 roku. Początkowo był on przyjęty za odznakę Naczelnej Komendy Skautowej w zaborze rosyjskim. Od 1918 roku jest on odznaką całego harcerstwa. Autorem projektu krzyża jest ksiądz Kazimierz Lutosławski.

    Poszczególne elementy krzyża mają znaczenie symboliczne.

    Cztery ramiona krzyża symbolizują, że harcerze są we wszystkich czterech stronach świata. Wszędzie tam, gdzie trzeba walczyć ze złem i niesprawiedliwością, a ludziom nieść pomoc i radość.

    Chropowatości na ramionach krzyża symbolizują trudy harcerskiego życia dążącego do doskonałości. Życia według Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego. Inna interpretacja jest taka, iż harcerzy jest tylu co ziarenek piasku na pustyni.

    Pomiędzy ramiona krzyża wplecione są wieńce z liści laurowych, który oznacza zwycięstwo, a wieniec dębowy - męstwo i siłę. Harcerz powinien wykazywać się męstwem w pracy nad sobą, w zdobywaniu wiedzy i sprawności. Musi być silny w służbie Ojczyˇnie, w dążeniu do doskonałości. Jednocześnie winien odnieść zwycięstwo nad samym sobą i własnymi słabościami.

    Węzeł łączy oba wieńce tworząc braterską więˇ między wszystkimi harcerzami. Krąg z wieńców jest otwarty dla każdego kto chce postępować zgodnie z Prawem i Przyrzeczeniem Harcerskim. To także symbol pamięci o tych, którzy "odeszli na wieczną wartę". Spotyka się też interpretację, że na wieńcu dębowym znajdują się trzy żołędzie - symbol trzech powstań śląskich, na wieńcu wawrzynu dwie oliwki - symbol dwóch zwycięskich wojen.

    Na poziomych ramionach krzyża znajduje się hasło Czuwaj, to symbol gotowości harcerza do nieustannej służby i pracy nad sobą. Jest to także tradycyjne harcerskie pozdrowienie.

    Okrąg to symbol doskonałości, a także nierozerwalnej więzi i ciągłości harcerstwa.

    W samym środku krzyża znajduje się lilijka. Jak igła magnetyczna busoli ma wskazywać dobrą drogę, ten sam kierunek postępowania. Lilijka to czystość intencji i czynów. Często pojawiają się również dwie gwiazdki na płatach lilijki, to symbol zawsze otwartych oczu harcerza. Otwartych na krzywdę, niesprawiedliwość, niedolę. To oczy bystro obserwujące świat. W innej wersji, to Prawo i Przyrzeczenie - dwie gwiazdy przewodnie w życiu harcerza.

    Promienie wokół lilijki symbolizują, że harcerz świeci przykładem postępowania w życiu, prawością charakteru. Bądˇ stara się objąć swym oddziaływaniem jak najszersze kręgi społeczne.

Tekst pochodzi z pracy pani Anieli Jurków "ZHW jako organizacja pozarządowa w ramach polskiego społeczeństwa obywatelskiego..."